O cümleyi hiç duymuyorsunuz ama işinizin kaderini büyük ölçüde o belirliyor: "Şunlar var, ... işini iyi yapıyorlar."
Üç noktanın yerine ne geldiği, sizin konumlandırmanız. Siz ne yazdıysanız o deği, müşterinin zihnine ne yerleştiyse o.
Kısaca: Marka konumlandırma; müşterinin zihninde hangi kategoride, kimin alternatifi olarak ve hangi tek özellikle hatırlandığınızdır. Slogan değildir, logo değildir; her ikisinin de arkasındaki karar mimarisidir. Net konumu olmayan marka her şeyi anlatır, hiçbir şeyle hatırlanmaz.
Zihin raf gibi çalışır
İnsan zihni markaları kategorilere kaldırır ve her rafta birkaç isme yer vardır. "Kahve deyince", "veteriner deyince", "web tasarım deyince" akla gelen iki üç isim rafın ön sırası bu kadar.
Konumlandırma sorusu bu yüzden "biz neyiz" değil, "hangi rafın ön sırasındayız" sorusu. Ve rafın acımasız bir kuralı var: geniş kategorinin ön sırası kalabalık, dar kategorinin ön sırası boş.
"Dijital ajans" rafında öne çıkmak yıllar sürer. "Veteriner kliniklerinin dijitalini bilen ajans" rafı ise çoğu zaman bomboştur ve o rafa ilk yerleşen, kategoriyi sahiplenir.
Herkes için olmak, kimse için olmamak
Konumlandırmanın önündeki en büyük engel dışarıda değil, içeride: daraltma korkusu.
"Ama biz X de yapıyoruz, Y müşterisi de alıyoruz neden tek şeye sıkışalım?"
Bu itiraz, konumlandırmayı hizmet listesiyle karıştırıyor. Konum ne yaptığınızı sınırlamaz; neyle hatırlanacağınızı netleştirir. Dar kapıdan giren müşteri, içeride geniş hizmeti zaten görür. Ama geniş kapının önünden geçen kimse içeri bakmaz çünkü kapıda durması için bir sebep yoktur.
Sahada gördüğümüz örüntü net: "herkese her şey" anlatan markalar fiyat karşılaştırmasına düşüyor; tek şeyle hatırlanan markalar tavsiyeyle büyüyor. Çünkü tavsiye tek cümledir ve tek cümle, tek fikir taşır.
Konum üç sorunun kesişiminde bulunur
Soru | Aradığı şey |
|---|---|
Neyi gerçekten iyi yapıyoruz? | İçeriden kanıtlanabilir güç |
Müşteri neyi bulamıyor? | Pazardaki gerçek boşluk |
Rakipler neyi sahiplenmedi? | Boş raf |
Üçünün kesişimi konum adayıdır. İkisiyle yetinmek tipik hatalara götürür: güç + boşluk ama rakip zaten oradaysa, geç kalmış bir iddiadır. Boşluk + boş raf ama gerçek gücünüz değilse, tutamayacağınız bir sözdür.
Kesişim bulunduktan sonra test basittir: konum tek cümleye sığıyor mu, ve o cümleyi rakibiniz de aynen söyleyebiliyor mu? Rakibin de söyleyebildiği cümle konum değildir; sektör ortalamasıdır.
Konum karar mimarisidir
Konumlandırmanın gerçek testi web sitesindeki cümle değil, verdirdiği kararlardır.
Net konumu olan marka bazı işlere hayır der, çünkü o işler rafını bulanıklaştırır. İçeriğini tek alanda derinleştirir. Fiyatını kıyasa değil konuma bağlar, premium algının fiyat üzerinden nasıl çalıştığını tasarım ve algı yazımızda anlatmıştık. Kimliği de bu kararın görsel çevirisidir; logo ile marka kimliği arasındaki farkı yazdığımız yazıdaki sıralama burada da geçerli: önce konum, sonra kimlik, en son logo.
Konum değiştiyse ve marka eski rafı anlatmaya devam ediyorsa, o boşluğun adı da rebranding ihtiyacıdır ne zaman gerçek, ne zaman kaçış olduğunu ayrıca yazmıştık.
Sık sorulan sorular
Konumlandırma cümlesi sloganla aynı şey mi? Değil. Konumlandırma içeride verilen stratejik karardır; slogan o kararın dışarıya söylenen şiirsel özeti olabilir. Sloganı olmayan net konum çalışır; konumu olmayan slogan süs olarak kalır.
Küçük işletmenin konumlandırmaya ihtiyacı var mı? Küçük işletmenin daha çok var. Büyük bütçe geniş konumu reklamla taşıyabilir; küçük işletmenin tek kaldıracı, dar ve net bir rafta ilk akla gelen olmaktır.
Konum ne sıklıkla değişmeli? Mümkün olduğunca az. Konum birikimli çalışır; her değişiklik birikimi sıfıra yaklaştırır. Değişim, işletmenin kendisi kalıcı olarak değiştiğinde gündeme gelmelidir.
İki farklı müşteri tipimiz var; iki konum olabilir mi? Tek marka tek rafta güçlü durur. Gerçekten iki ayrı pazar varsa çözüm çoğu zaman iki ayrı anlatı katmanı ya da alt marka olur; tek vitrine iki kimlik sığdırmak ikisini de siliyor.
Müşterinizin sizi önerdiği o tek cümleyi bilmiyorsanız, en yakın üç müşterinize sorun: "Bizi bir arkadaşına nasıl anlatırsın?"
Gelen cevaplar birbirine benzemiyorsa konum zihinlere yerleşmemiş demektir. Cevapları birlikte okuyalım, rafınızı birlikte bulalım.


